Catalaanse onafhankelijkheidstoestanden door referendum in Spanje

Viva Catalyuna, Viva Puigdemont, nuestro nuevo presidente! Met deze woorden wilde de regionale regering van Catalonië op 1 oktober 2017 de onafhankelijkheid verklaren aan Spanje na het houden van een referendum.

Wat ging er aan vooraf?

Op 1 oktober 2017 hield de regionale overheid van Catalonië een referendum over de onafhankelijkheid van Catalonië. Dit referendum werd aangekondigd in juni 2017 en goedgekeurd door het regionale parlement van Catalonië. De uitkomst van het referendum zou bindend zijn, met een gewone meerderheid, ongeacht de opkomst.

De Spaanse regering stak hier echter een stokje voor en verbood het referendum. De reden is dat de grondwet het niet toe laat dat een Spaanse regio zich onafhankelijk verklaart van de rest van het land zonder toestemming van de Spaanse (nationale) overheid. Hiernaast verklaarde ook het Grondwettelijk Hof van Spanje dit referendum ongeldig.

Artikel 155

De Catalaanse regering ging op 27 oktober 2017 nog een stapje verder door in een geheime stemming een resolutie aan te nemen waarin de onafhankelijkheid van de regio werd uitgeroepen. Als reactie liet de Spaanse (nationale) overheid artikel 155 van de Spaanse grondwet ingaan. Dit houdt in dat de Catalaanse regering werd ontslagen en de Spaanse overheid tijdelijk het gezag overnam.

Er werden nieuwe verkiezingen uitgeroepen voor 21 december 2017. Ook ging er een arrestatiebevel uit tegen de Catalaanse minister-president Carles Puigdemont en een aantal van zijn medestanders. Een aantal van hen werd gearresteerd, of in Puigdemonts geval, vluchtten naar Brussel.

Waarom doet/ deed de EU niets?

De EU kan in dit geval niets doen. Dat komt omdat de Catalaanse onafhankelijkheid een Spaans nationaal probleem is, waar de EU zich niet mee mag en ook niet mee kan bemoeien. De EU houdt zich daarom op gepaste afstand. Uiteraard is er wel kritiek geleverd op een aantal acties die de Spaanse (nationale) overheid heeft uitgevoerd.

Stand van zaken

Op 21 december 2017 gingen de Catalanen opnieuw naar de stembus. De politieke partij Cuidadanos (midden rechts in het politieke spectrum) won de verkiezingen.

Verschillende Catalaanse politieke partijen die voor de onafhankelijkheid zijn (ook wel separatisten genoemd) vormen samen opnieuw een meerderheid in de regionale Catalaanse regering. Hoe deze situatie zich verder zal ontwikkelen, blijft vooralsnog de vraag. Onduidelijk is ook wat Puigdemont gaat doen. Voorlopig kan hij niet naar Spanje terugkeren, het arrestatiebevel tegen hem is nog steeds van kracht.

Het blijft een spannende tijd voor Spanje en zoals het Spaans gezegde luidt: el tiempo lo dirá, in het Nederlands: de tijd zal het leren.